చేతులు మారిన నాణెం

కాకినాడ పట్టణంలో ఒక చిన్న సందు ఉండేది. ఆ సందులో ఇద్దరు వ్యక్తులు ప్రక్కప్రక్కనే దుకాణాలు నడిపేవారు. ఒకడు కూరగాయల వ్యాపారి, పేరు "దయానంద్". రెండవవాడు పూల వ్యాపారి, పేరు "ప్రేమానంద్". దయానంద్ చాలా లోభి. అతనికి డబ్బంటే ప్రాణం. ఒక రూపాయి కూడా ఖర్చు చేయడానికి అతని మనసు ఒప్పుకునేది కాదు. అతను తన కూరగాయలను ఎక్కువ ధరకు అమ్మేవాడు, కానీ కొనేటప్పుడు మాత్రం ప్రతి పైసాకు తగాదా పడేవాడు. ప్రేమానంద్ చాలా దయాళువు. అతను తన పూలను చవకగా అమ్మేవాడు, కొన్నిసార్లు ఉచితంగా కూడా ఇచ్చేవాడు. అతనికి డబ్బు కంటే మనుషుల స్నేహమే ముఖ్యం. ఊరిలో ప్రతి ఒక్కరూ ప్రేమానంద్ ని ప్రేమించేవారు, దయానంద్ ని దూరంగా ఉంచేవారు. దయానంద్ కి ఇది చాలా బాధగా ఉండేది. "నేను ఎంత కష్టపడి పనిచేస్తున్నాను, నాకు ప్రేమానంద్ కంటే ఎక్కువ లాభాలు వస్తున్నాయి. కానీ ప్రజలు అతన్ని ఎందుకు ఇష్టపడతారు? నన్ను ఎందుకు కాదు?" అని తనలో తాను ప్రశ్నించుకునేవాడు.

ఒక రోజు సాయంత్రం, ఆకాశంలో నల్లటి మేఘాలు కమ్ముకున్నాయి. వాన కురవడం మొదలైంది. ఇద్దరు వ్యాపారులు తమ దుకాణాలను మూసివేసి ఇంటికి బయలుదేరారు. దారిలో ఒక చెట్టు కింద ఒక చిన్న అమ్మాయి నిలబడి ఉంది. ఆమె చాలా తడిసిపోయింది, ఆమె చేతిలో ఒక చిన్న బొమ్మ ఉంది. ఆమె పేరు "మాలతి". ఆమెకు ఇంటికి వెళ్లడానికి డబ్బు లేదు. ఆమె దయానంద్ దగ్గరకు వెళ్లి అడిగింది: "బాబాయి, నాకు బస్సు ప్రయాణానికి డబ్బులు లేవు, నాలుగు రూపాయలు ఇస్తారా? నేను నా అమ్మ దగ్గరకు వెళ్లాలి." దయానంద్ ఆమె వైపు చూసి, తన జేబులో చూసుకున్నాడు. అతని దగ్గర చాలా నాణేలు ఉన్నాయి. కానీ అతని మనసు చెప్పింది: "నాలుగు రూపాయలు ఇస్తే అవి తిరిగి రావు. ఈ అమ్మాయి ఎవరో తెలియదు. ఎందుకు ఇవ్వాలి?" అతను మాలతితో అన్నాడు: "లేదమ్మా, నా దగ్గర డబ్బు లేదు. వేరే దగ్గర అడుగు." అతను నిజాయితీగా లేడు.

అమ్మాయి బాధపడుతూ ప్రేమానంద్ దగ్గరికి వెళ్లింది. ప్రేమానంద్ వెంటనే తన జేబు తడిమి, ఐదు రూపాయల నాణెం తీసి మాలతి చేతిలో పెట్టాడు. "ఇది తీసుకో అమ్మా. నాలుగు రూపాయలు బస్సు ఛార్జీ, ఒక రూపాయికి నువ్వు ఏదైనా తిను" అని చెప్పి నవ్వాడు. మాలతి ఆనందంగా నాణెం తీసుకుని బస్సు ఎక్కి వెళ్లిపోయింది. దయానంద్ ఇదంతా చూస్తూ ఉండిపోయాడు. అతనికి కొంచెం అసూయ కలిగింది. "ప్రేమానంద్ ఎంత సులువుగా డబ్బు ఇచ్చేశాడు. అతనికి డబ్బు విలువ తెలియదు. ఒక రోజు అతను నాశనమైపోతాడు" అని అనుకున్నాడు. ఆ రాత్రి దయానంద్ నిద్రపోలేదు. అతని మనసులో ఒక ప్రశ్న తిరుగుతూనే ఉంది: "నేను డబ్బు కోసం కష్టపడుతున్నాను, కానీ డబ్బు నాకు సంతోషాన్ని ఎందుకు ఇవ్వడం లేదు? ప్రేమానంద్ డబ్బు పంచుతున్నాడు, కానీ అతను సంతోషంగా ఉన్నాడు. ఇది ఎలా సాధ్యం?"

మరుసటి రోజు ఉదయం దయానంద్ తన దుకాణం తెరిచాడు. ప్రేమానంద్ కూడా తన దుకాణం తెరిచాడు. అప్పుడు ఒక వృద్ధుడు వచ్చాడు. అతని పేరు "నారాయణ". అతను చాలా పేదవాడు. అతని భార్య అనారోగ్యంతో బాధపడుతోంది. అతనికి మందులు కొనడానికి డబ్బు లేదు. అతను దయానంద్ దగ్గరకు వచ్చి అడిగాడు: "అయ్యా, నాకు పది రూపాయలు ఇస్తారా? నేను రేపు తిరిగి ఇస్తాను." దయానంద్ అతని వైపు చూసి, "మాకూ లాభాలు లేవు ఈ మధ్య. ఇవ్వలేను" అని చెప్పి పంపేశాడు. వృద్ధుడు బాధగా ప్రేమానంద్ దగ్గరికి వెళ్లాడు. ప్రేమానంద్ వెంటనే పది రూపాయలు తీసి ఇచ్చాడు. అంతేకాకుండా, తన దుకాణంలోని కొన్ని పూలు కూడా ఇచ్చాడు. "ఈ పూలు మీ భార్యకు ఇవ్వండి. ఆమెకు సంతోషం కలుగుతుంది" అన్నాడు. వృద్ధుడు కళ్లలో నీళ్లతో వెళ్లిపోయాడు.

ఆ రోజు మధ్యాహ్నం భోజన విరామంలో దయానంద్ ప్రేమానంద్ దగ్గరకు వెళ్లాడు. అతను చాలా సిగ్గుతో అడిగాడు: "ప్రేమానంద్, నేను నిన్ను ఒక ప్రశ్న అడగవచ్చా? నువ్వు డబ్బు ఇస్తూ ఉంటావు. ఎప్పుడైనా తిరిగి రాకపోతే ఏమవుతుందని భయపడవా? నువ్వు పేదవాడివి కావా?" ప్రేమానంద్ నవ్వాడు. అతను తన జేబులో నుంచి ఒక చిన్న నాణెం తీసి దయానంద్ చేతిలో పెట్టాడు. ఇది నిన్న మాలతికి ఇచ్చిన ఐదు రూపాయల నాణెం కాదు, వేరేది. ప్రేమానంద్ చెప్పాడు: "దయానంద్, ఈ నాణెం నీ చేతిలో ఉంది. ఇప్పుడు నాకు ఇవ్వు." దయానంద్ ఇచ్చేశాడు. ప్రేమానంద్ మళ్లీ అతని చేతిలో పెట్టి, మళ్లీ తీసుకున్నాడు. ఇలా చాలాసార్లు చేశాడు. దయానంద్ అయోమయంగా అడిగాడు: "ఇదేమిటి ప్రేమానంద్? నేను అర్థం చేసుకోలేకపోతున్నాను." ప్రేమానంద్ నిశ్శబ్దంగా చెప్పాడు: "నువ్వు చూసావా? ఈ నాణెం నీ చేతిలో నుంచి నా చేతికి, నా చేతిలో నుంచి నీ చేతికి మారింది. కానీ ఆ నాణెం విలువ తగ్గలేదు, పెరగలేదు. అలాగే డబ్బు ఇచ్చినప్పుడు అది ఇతరుల చేతికి మారుతుంది. కానీ నిజమైన విలువ డబ్బులో లేదు, అది ఆ ఇవ్వడంలో, పంచుకోవడంలో, సహాయం చేయడంలో ఉంటుంది. నువ్వు డబ్బును పట్టుకుని కూర్చుంటే అది చనిపోయిన నాణెం. నేను డబ్బును పంచుతుంటే అది సజీవ నాణెం. నువ్వు నీ చేతలు మార్చుకోవాలి, ఇవ్వడం నేర్చుకోవాలి."

దయానంద్ కు ఆ మాటలు గట్టిగా తాకాయి. అతను ఆ రోజు రాత్రి తన జీవితాన్ని గురించి ఆలోచించాడు. తాను ఎంత డబ్బు సంపాదించినా, తనకు ఎవరూ దగ్గర లేరు. తన దుకాణానికి వచ్చే కొనుగోలుదారులు కూడా అవసరం కోసం మాత్రమే వస్తారు, ప్రేమతో కాదు. మరుసటి రోజు ఉదయం దయానంద్ తన దుకాణంలో ఒక చిన్న ప్రయోగం చేశాడు. ఒక పేద మహిళ కూరగాయలు కొనడానికి వచ్చింది. ఆమె దగ్గర డబ్బు తక్కువగా ఉంది. దయానంద్ మామూలుగా అయితే తగాదా పడేవాడు. కానీ ఈసారి అతను నవ్వి, "అక్కా, నీ దగ్గర ఉన్నంత ఇవ్వు. మిగతా తర్వాత ఇస్తే సరిపోతుంది" అన్నాడు. ఆ మహిళ ఆశ్చర్యపోయింది. ఆమె నవ్వి, "దయానంద్ గారు, మీరు ఇలా మారిపోయారు ఏమిటి?" అంది. దయానంద్ సిగ్గుతో నవ్వాడు. ఆ రోజు సాయంత్రం దయానంద్ ప్రేమానంద్ దగ్గరికి వెళ్లి, తన జేబులోని మొత్తం నాణేలను బయట పెట్టాడు. "ప్రేమానంద్, ఈ నాణేలన్నీ నీ దగ్గర ఉంచుకో. నేను నేర్చుకోవాలి. నువ్వు ఎలా పంచుకుంటావో నేను చూసి నేర్చుకుంటాను. నేను ఇప్పటి వరకు డబ్బును నా చేతిలో బంధించాను. ఇప్పుడు నేను నా చేతలు మార్చుకోవాలి" అన్నాడు. ప్రేమానంద్ నవ్వి, "ఇవి నీ దగ్గరే ఉంచుకో. నీ చేతలు మారినట్లే. ఇప్పుడు నువ్వు ఆ నాణాల్ని ఇతరుల చేతికి ఎలా పంపిస్తావో అదే పెద్ద విషయం" అన్నాడు.

రోజులు గడిచాయి. దయానంద్ నెమ్మదిగా మారిపోయాడు. అతను తన కూరగాయల్లో కొంత పేదలకు ఉచితంగా ఇవ్వడం ప్రారంభించాడు. ఒకసారి ఒక చిన్న పిల్లవాడు ఏడుస్తుంటే,  అతనికి ఒక టమోటా ఇచ్చాడు. ఆ పిల్లవాడు నవ్వాడు. ఆ నవ్వు చూసి దయానంద్ కు ఎప్పుడూ లేని ఆనందం కలిగింది. డబ్బు నిల్వ చేసినప్పుడు ఎన్నడూ రాని ఆనందం ఆ నాణెం ఇతరుల చేతికి మారినప్పుడు వచ్చింది. ప్రజలు దయానంద్ గురించి మాట్లాడుకోవడం మొదలుపెట్టారు. "దయానంద్ ఇప్పుడు మారిపోయాడు. అతను చాలా మంచివాడయ్యాడు" అని అందరూ అన్నారు. దయానంద్ దుకాణానికి కొత్త కొనుగోలుదారులు రావడం మొదలైంది. అతనికి లాభాలు మునుపటికంటే ఎక్కువయ్యాయి. ఎందుకంటే ప్రజలు ఇప్పుడు అతన్ని విశ్వసించారు. ఒక రోజు మాలతి మళ్లీ వచ్చింది. ఆమె ప్రేమానంద్ దగ్గరికి వెళ్లబోతుండగా, దయానంద్ ఆమెను పిలిచాడు. "మాలతీ, ఈసారి నేను ఇస్తాను. ఇవి పది రూపాయలు. నాలుగు బస్సు ఛార్జీ, మూడు తినడానికి, మూడు నువ్వు దాచుకో" అన్నాడు. మాలతి ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ నవ్వింది. ఆమె దయానంద్ ని ప్రేమగా హత్తుకుంది. అది దయానంద్ జీవితంలో అతిపెద్ద సంపదగా మారింది. ప్రేమానంద్ దూరంగా నిలబడి ఇదంతా చూస్తూ గర్వంగా నవ్వాడు. అతను దయానంద్ దగ్గరికి వెళ్లి, "చూశావా? ఆ నాణెం నీ చేతి నుంచి మాలతి చేతికి మారింది. కానీ ఆ నాణెం ఇప్పుడు వెయ్యి రెట్లు విలువైనది. ఎందుకంటే అది ప్రేమతో ఇవ్వబడింది. నీ చేతలు ఇప్పుడు మారిపోయాయి. ఇప్పుడు ఇవి ఇచ్చే చేతులు, తీసుకునేవి కావు" అన్నాడు. దయానంద్ కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. అతను ప్రేమానంద్ పాదాలకు నమస్కరించాడు. ఆ రోజు నుంచి ఆ ఇద్దరు వ్యాపారులు కలిసి పనిచేశారు. 

నీతి: డబ్బు నిజమైన విలువ దాన్ని ఇవ్వడంలోనే ఉంది, దాచుకోవడంలో కాదు. ఇతరులతో పంచుకునే నాణెం సజీవమైనది, పట్టుకుని కూర్చునే నాణెం చనిపోయినది. అప్పుడు నీ దగ్గర డబ్బు తగ్గినా, నీ ఆనందం వంద రెట్లు పెరుగుతుంది. నిజమైన సంపద అనేది నీ దగ్గర ఎంత ఉంది అనేది కాదు, నీవు ఇతరులకు ఎంత ఇచ్చావో అనేది.