గంగలో కలిసిన ఆశలు

శ్రావణి ఒక తెలుగు మధ్యతరగతి కుటుంబానికి చెందిన యువతి. ఆమెకు పెళ్లి అయ్యి రెండేళ్లు. భర్త రమేష్ హైదరాబాదులో చిన్న వ్యాపారి. మొదటి సంవత్సరం అంతా బాగానే ఉంది. కానీ రెండో సంవత్సరంలో శ్రావణి గర్భవతి అయింది. ఆ వార్త విన్న రమేష్ కుటుంబం సంతోషించింది, కానీ శ్రావణికి ఆ సంతోషం నమ్మశక్యంగా లేదు. ఆమె భర్త మాటలు మారిపోయాయి. “మగబిడ్డ పుడితేనే ఇంట్లో విలువ” అనే ఆయన మాటలు ఆమె గుండెల్లో గాయాలుగా మారాయి. ఆరవ నెలలో అల్ట్రాసౌండ్ చేయించుకోవాలని అత్తగారు ఒత్తిడి చేశారు. శ్రావణి నిరాకరించింది. అప్పటి నుంచి ఆ ఇంట్లో ఆమెకు నిశ్శబ్ద యుద్ధం మొదలైంది. భర్త రోజూ గొడవ పెట్టుకునేవాడు. ఒక రోజు రాత్రి, తన్నడంతో ఆమె నేలమీద పడిపోయింది. ఆ రాత్రే ఆమె తన తండ్రికి ఫోన్ చేసింది. తండ్రి మాటల్లో సానుభూతి లేదు; “నీ ఇల్లు నీవు చూసుకో” అన్నాడు. శ్రావణికి తోచినది ఒకటే, ఆ ఇంటి నుంచి పారిపోవాలి. ఆమె తన బ్యాంకు ఖాతాలో మిగిలిన కొద్ది డబ్బు తీసుకుని, ఒక రాత్రి నిశ్శబ్దంగా ఇంటి వెనుక ద్వారం నుంచి బయటపడింది. ఆమెకు ఎక్కడికి వెళ్లాలో తెలియదు. హైదరాబాద్ రైల్వే స్టేషన్లో ఒక స్త్రీ ఆమెను చూసి, “అమ్మా, నీకు కాశీ వెళ్లాలని ఉందా?” అని అడిగింది. ఆమెకు తెలియకుండానే నోట్లోంచి “అవును” అనే మాట వచ్చింది. ఎందుకో తెలియదు, కానీ గంగలో తన దుఃఖాన్ని కరిగించుకోవాలనిపించింది. ఆమె ఆ రోజు రాత్రి కాశీకి బయలుదేరింది. కడుపులో ఆరు నెలల బిడ్డతో, కళ్లలో ఎన్నో రోజుల కన్నీటితో.

ఇక మరొక వైపు, విజయవాడకు చెందిన శ్రీనివాస్ శాస్త్రి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో సంగీత విభాగం నుంచి పదవీ విరమణ చేసిన ప్రఖ్యాత కర్ణాటక గాయకులు. ఆయనకు ఎన్నో పురస్కారాలు, ఎంతో మంది శిష్యులు, కానీ ఇప్పుడు ఆయన గొంతు మౌనంగా ఉంది. మూడు సంవత్సరాల క్రితం ఒక ఆపరేషన్ తర్వాత ఆయన స్వరతంత్రులకు నష్టం జరిగింది. వైద్యులు “మీరు ఇకపై పాడలేరు” అని చెప్పారు. ఆ మాటలు ఆయన గొంతును మూసివేయడమే కాదు, ఆయన జీవితాన్నే నిలిపేశాయి. ఆయన భార్య కోమల ఏడాది క్రితం క్యాన్సర్తో వెళ్లిపోయింది. కొడుకు లండన్లో స్థిరపడ్డాడు, కానీ తండ్రిని పట్టించుకోవడం లేదు. శ్రీనివాస్ శాస్త్రి తన చివరి కచేరీ రికార్డింగ్ రోజూ వింటాడు, కన్నీరు పెట్టుకుంటాడు. ఒక రోజు ఆయనకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది: “నేను కాశీకి వెళ్లి, అక్కడ గంగలో మునిగి నా చివరి శ్వాస తీసుకుంటాను.” ఆయన డబ్బంతా ఒక చిన్న సంచిలో వేసుకుని, కాశీ బయలుదేరాడు. అతని చేతిలో ఒక వీణ లేదు, ఒక స్వరం లేదు కేవలం శూన్యం మాత్రమే.

వారాణసి రైల్వే స్టేషన్లో శ్రావణి దిగింది. ఆమెకు ఆ నగరం గురించి ఏమీ తెలియదు. ఆమె ఒక టాక్సీని ఎక్కి “గంగ ఘాట్” అని చెప్పింది. డ్రైవర్ ఆమెను దశాశ్వమేధ ఘాట్ దగ్గర దించాడు. ఆమె అక్కడి మెట్లు దిగి, నీటి అంచు దగ్గర కూర్చుంది. ఆ గంగ చల్లగా ఉంది. ఆమె కడుపులో బిడ్డ కదిలింది. ఆమెకు ఒక్కసారిగా భయం వేసింది, తను చేస్తున్నది సరైన పనేనా? తనను తాను చంపుకోవడం కంటే, తన బిడ్డను కాపాడుకోవడం ముఖ్యమని తెలిసింది. కానీ తిరిగి వెళ్లడానికి ఆమెకు ఎవరూ లేరు. అదే సమయంలో, శ్రీనివాస్ శాస్త్రి అదే ఘాట్ మీద నిలబడి ఉన్నాడు. ఆయన చేతిలో ఒక పాత ఫోటో ఫ్రేమ్, అందులో భార్య కోమల చిరునవ్వు నవ్వుతుంది. ఆయన గంగలోకి దిగబోతున్నాడు. అప్పుడు ఒక అరుపు వినిపించింది. “ఆగండి!” అది శ్రావణి కేక. ఆమె ఆ ముసలాయన గంగలో మునగబోతుండగా చూసి, తన స్వంత దుఃఖాన్ని మరచి పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్లి ఆయన చేయి పట్టుకుంది. “మీరు ఏమి చేస్తున్నారు?” అని అడిగింది. శ్రీనివాస్ శాస్త్రి కళ్లలో నీరు తిరిగింది. “నేను పాడలేను. నా భార్య లేదు. నా జీవితం అర్థం లేనిది” అన్నాడు. శ్రావణి ఆయన చేయి విడవలేదు. “మీరు ఒంటరిగా చనిపోతే, మీ భార్య ఆత్మకు నిరాశ కలుగుతుంది. నేను కూడా ఇక్కడే చనిపోవడానికి వచ్చాను. కానీ ఇప్పుడు నేను ఆలోచిస్తున్నాను, ఒకవేళ మనం ఇద్దరం కలిసి ఒక వారం మాత్రమే బ్రతికి చూద్దామా? ఆ తర్వాత మనకు నచ్చితే, మనం నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు” అని చెప్పింది. ఆ మనిషి ఆశ్చర్యంగా ఆమె వైపు చూశాడు. ఆమె కడుపులో బిడ్డ మళ్లీ కదిలింది. అతను ఒప్పుకున్నాడు.

ఆ వారం వారు ప్రతి రోజు ఉదయం గంగ ఒడ్డున కలుసుకునేవారు. శ్రావణికి సంగీతం గురించి ఏమీ తెలియదు, కానీ ఆమె శ్రీనివాస్ శాస్త్రికి దగ్గరగా కూర్చుని, “నాకు ఏదైనా పాట నేర్పండి” అని అడిగేది. అతను నిరాకరించేవాడు, తన గొంతు పాడలేదని తెలుసు. కానీ శ్రావణి మొండి పట్టుదలగా ఉండేది. “గొంతు లేకపోతే, మనసు పాడవచ్చు కదా?” అని అడిగేది. అలా మూడో రోజు, శ్రీనివాస్ శాస్త్రి నిట్టూర్చి, ఒక చిన్న స్వరం తీసాడు. ఆ స్వరం వణికింది, చాలా బలహీనంగా ఉంది. కానీ అది ఒక స్వరం. శ్రావణి ఆ స్వరాన్ని విని, “మళ్లీ పాడండి” అంది. అతను మళ్లీ ప్రయత్నించాడు. ఈసారి కొంచెం స్పష్టంగా వచ్చింది. అతను త్యాగరాజు కృతి ‘ఎందరో మహానుభావులు’ అనే పాటను పాడాడు. గొంతు విరిగిపోతున్నా, అతను ఆపలేదు. శ్రావణి అతని పక్కన కూర్చుని, చప్పట్లు కొట్టింది. ఆ ఘాట్ మీద ఉన్న ప్రజలు వినడం మొదలుపెట్టారు. ఒక ప్రొఫెషనల్ ఫోటోగ్రాఫర్ అక్కడే ఉండి, ఆ దృశ్యాన్ని రికార్డు చేశాడు. అది వైరల్ అవ్వలేదు, కానీ అది ఒక చిన్న అద్భుతం.

ఐదో రోజు, శ్రావణి తన కడుపు మీద చేయి వేసుకుని, “నా బిడ్డకు ఒక పేరు పెట్టండి” అని శ్రీనివాస్ శాస్త్రిని అడిగింది. అతను ఆలోచించి, “గంగ” అని పేరు సూచించాడు. “ఎందుకు?” అని శ్రావణి అడిగింది. అతను చెప్పాడు: “గంగ ఎన్ని మలినాలను తీసుకున్నా, చివరికి స్వచ్ఛంగానే ఉంటుంది. నీవు కూడా అలాగే. నీ జీవితంలో ఎంత దుఃఖం వచ్చినా, నువ్వు స్వచ్ఛంగానే ఉండాలి.” ఆ రోజు రాత్రి శ్రావణి గంగలో ఒక పూల దీపాన్ని తేల్చింది. ఆ దీపం తన భర్తను, తన తండ్రిని, తన గాయాలను క్షమించింది. ఆమెకు తెలిసింది, తన బిడ్డకు ఆమె ఒక్కతే సరిపోతుందని.

ఆరో రోజు శ్రీనివాస్ శాస్త్రి ఒక నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. అతను శ్రావణి చేతిలో ఒక చిన్న డైరీ పెట్టాడు. అందులో అతను రాసిన పాటలు ఉన్నాయి. “నేను ఇకపై పాడలేను కానీ నా పాటలు నీ బిడ్డకు ఒక వారసత్వంగా ఇస్తున్నాను. నువ్వు అమ్మగా, నీ బిడ్డకు ఈ పాటలు నేర్పించు” అన్నాడు. శ్రావణి కళ్లు నిండాయి. “మీరు మా తాతగారు అవ్వండి” అని చెప్పింది. ఆ మాటలు విని శ్రీనివాస్ శాస్త్రి చిరునవ్వు నవ్వాడు. ఆ నవ్వులో సంగీతం ఉంది, మరణం లేదు.

ఏడవ రోజు ఉదయం, ఇద్దరూ గంగలో స్నానం చేశారు. శ్రావణి కడుపులో బిడ్డ గంగమ్మకు ప్రణామం చేసినట్టు కదిలింది. శ్రీనివాస్ శాస్త్రి గొంతు తెరిచి, పూర్తి స్వరంతో ఒక భజన పాడాడు అది శ్రావణి తనకు నేర్పిన భజన. అవును, ఆ ముసలి సంగీతజ్ఞుడు ఆ యువతి వద్ద నేర్చుకున్నాడు జీవితాన్ని ప్రేమించడం ఎలాగో. వారిద్దరూ ఒకరికొకరు గురువులయ్యారు. ఒకరు కడుపులో బిడ్డతో, మరొకరు గొంతులో చనిపోయిన సంగీతంతో  ఇద్దరూ గంగలో తమ ఆశలను కలిపారు.

తర్వాత శ్రావణి విజయవాడకు వెళ్లలేదు, హైదరాబాద్కు వెళ్లలేదు. ఆమె వారాణసిలోనే ఒక చిన్న గది దగ్గర స్థిరపడింది. శ్రీనివాస్ శాస్త్రి కూడా అక్కడే ఉండిపోయాడు. వారు ఒక చిన్న సంగీత పాఠశాల మొదలుపెట్టారు, పేద పిల్లలకు ఉచితంగా సంగీతం నేర్పించడానికి. శ్రీనివాస్ శాస్త్రి కచేరీలు చేయలేదు, కానీ ప్రతి రోజు ఉదయం గంగొడ్డున కూర్చుని తన శిష్యులతో పాడేవాడు. శ్రావణి కడుపులోని చిన్నారి పుట్టింది ఆ అమ్మాయికి ‘గంగ’ అనే పేరు పెట్టారు. గంగ పెరిగేకొద్దీ, ఆమె తాతగారి సంగీతం నేర్చుకుంది. శ్రావణి ఇక ఒంటరి కాదు. ఆమెకు ఒక కుటుంబం దొరికింది రక్తం కాదు, కానీ మనసు కలిసిన కుటుంబం.

నేడు, వారాణసి దశాశ్వమేధ ఘాట్ దగ్గర ఒక చిన్న గుర్తు ఉంటుంది. రెండు అడుగులు, ఒక పాత వీణ, ఒక చిన్న పాప గీసిన బొమ్మ. ఆ గుర్తు ఎవరూ పట్టించుకోరు. కానీ ప్రతి సాయంత్రం, అక్కడ ఒక ముసలాయన, ఒక యువతి, ఒక చిన్న అమ్మాయి కూర్చుని పాడతారు. ఆ పాటలు పెద్ద కచేరీలు కావు, కానీ ఆ పాటలు ప్రేమను గురించి, ఆశను గురించి, గంగలో కలిసిన రెండు ఒంటరి ప్రాణాల కథను గురించి.

శ్రావణి ఒకసారి ఒక యాత్రికురాలికి చెప్పింది: “నేను చనిపోవడానికి వారాణసికి వచ్చాను. కానీ నేను ఇక్కడ నా బిడ్డకు జీవితం బహుమతిగా పొందాను. గంగ నాకు నేర్పింది నీళ్లు ఎంత లోతుగా ఉంటే అంత నిశ్శబ్దంగా ఉంటాయి. మన బాధలు లోతుగా ఉంటే, మన ప్రేమ కూడా అంత లోతుగా ఉండాలి.” ఆ మాటలు విని, ఆ యాత్రికురాలు ఏడ్చింది ఆనందంతో.

గంగ ఇప్పటికీ ప్రవహిస్తుంది. ఆమె ప్రతి రోజు కొత్త కథలను తీసుకువస్తుంది, కొన్ని పాత కథలను దాచేస్తుంది. కానీ ఈ కథ మాత్రం గంగ గుండెల్లో రెండు విరిగిన ప్రాణాలు కలిసి ఎలా ఒక పూర్తి కావ్యంగా మారాయో.