రహస్య గ్రంథాలయం

ఆ పిల్లవాడి పేరు చిన్నా. వయసు ఏడేళ్ళు. అతను చెత్త ఏరేవాడు. ప్రతి ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందే లేచి, పట్టణం నుండి వచ్చే చెత్త లారీల దగ్గరికి వెళ్ళేవాడు. చేతిలో ఒక గోనె సంచి. అతని తల్లి వంటింట్లో పనిచేసేది. తండ్రి తాగుబోతు, వాళ్లను వదిలి ఎక్కడికో వెళ్లిపోయాడు. చిన్నా కడుపు నింపుకోవడానికి, అమ్మకు సాయం చేయడానికి చెత్త ఏరేవాడు.

ఒక రోజు, చెత్తలో ఒక పుస్తకం దొరికింది. అది చాలా చినిగిపోయి, పేజీలు పసుపు పట్టి ఉంది. పుస్తకం మీద ‘తెలుగు వ్యాకరణం’ అని రాయబడి ఉంది. చిన్నాకు చదవడం రాదు. అతను బడికి ఎప్పుడూ వెళ్లలేదు. కానీ ఆ పుస్తకంలోని బొమ్మలు, అక్షరాల ఆకారాలు అతన్ని ఆకట్టుకున్నాయి. అతను దాన్ని తన సంచిలో వేసుకున్నాడు.

మర్నాడు మరొక పుస్తకం దొరికింది. మర్నాడు ఇంకొకటి. ఇలా నెలలు గడిచాయి. చిన్నా చెత్తలోంచి పుస్తకాలు, పాత నోటుబుక్లు, చిరిగిన పేపర్లు, పెన్నులు, పెన్సిళ్లు ఏది దొరికితే అది ఏరుకునేవాడు. అతనికి అర్థం కాకపోయినా, వాటిని దాచిపెట్టేవాడు. అతను నగరానికి దూరంగా ఉన్న ఒక పాడుబడ్డ గుడి వెనుక పుస్తకాలను దాచేవాడు. ఆ గుడి గోడలు పగిలి ఉండేవి. కప్పు పూర్తిగా లేదు. కానీ చిన్నా ఆ చోటును తన రహస్య స్థలంగా మార్చుకున్నాడు.

ఒక రోజు, చెత్తలో ఒక వ్యక్తి చనిపోయిన తర్వాత విసిరేసిన డైరీ దొరికింది. ఆ డైరీలో ఒక వాక్యం రాయబడి ఉంది "చదువు మాత్రమే నిన్ను ఈ చెత్తలోంచి బయటకు తీస్తుంది." చిన్నాకు ఆ వాక్యం అర్థం కాలేదు. కానీ అతనికి ఏదో విచిత్రమైన నమ్మకం కలిగింది. ఆ రోజు నుండి, అతను పుస్తకాలు ఏరడం మానలేదు. కానీ ఇప్పుడు అతనికి ఒక కల ఉంది ఎవరైనా ఈ పుస్తకాలు చదవాలి. ఎవరైనా ఈ అక్షరాలు నేర్చుకోవాలి.

చిన్నా సంచులు నిండా పుస్తకాలు తీసుకువచ్చి, గుడి వెనుక అమర్చడం మొదలుపెట్టాడు. అతను పుస్తకాలను రంగుల ప్రకారం క్రమం చేసేవాడు. చిరిగిన పుస్తకాలను సూది దారంతో కుట్టేవాడు. ఆకులతో బుక్ మార్కులు చేసేవాడు. ఆ గుడి వెనుక ఒక చిన్న రహస్య గ్రంథాలయం పుట్టింది. మొత్తం మూడు వందల పుస్తకాలు. ఎవరికీ తెలియదు.

ఇప్పుడు చిన్నా వయసు పదేళ్ళు. ఇప్పటికీ అతను చదవలేడు. కానీ అతని గ్రంథాలయానికి ఒక రోజు ఒక పిల్లవాడు వచ్చాడు. పేరు రాజు. రాజుకు పదకొండేళ్ళు. అతని తల్లి పనిమనిషి. రాజు బడిలో కొంతవరకు చదివాడు కానీ చదువు మానేశాడు. చెత్త ఏరుతూ చిన్నా రహస్య గ్రంథాలయాన్ని రాజు కనుగొన్నాడు. రాజు ఒక పుస్తకం చేతిలోకి తీసుకున్నాడు. దాన్ని తెరిచాడు. అతనికి అర్థమైంది ఇవి కేవలం సాధారణ పుస్తకాలు కావు. 

చిన్నా రాజును చూసి అడిగాడు, "నీకు చదవడం వస్తుందా?" రాజు తల ఊపాడు. "కొంచెం." చిన్నా చెప్పాడు, "నేను నీకు పుస్తకాలు ఇచ్చి సాయం చేస్తాను. నువ్వు చదువు. నేను వింటాను. నాకు కూడా తెలుసుకోవాలి అని ఉంది." అలా ఇద్దరు పిల్లలు ఒకడు చెత్త ఏరేవాడు, ఒకడు బడి వదిలేసిన కూలీ కొడుకు ప్రతి రాత్రి ఆ పాడుబడ్డ గుడిలో చేరేవారు. రాజు బిగ్గరగా చదువుతుండేవాడు. చిన్నా వింటూ ఉండేవాడు.

రోజులు నెలలుగా మారాయి. సంవత్సరాలు గడిచాయి. రాజు పదిహేనేళ్ల వయసులో ఆ గ్రంథాలయంలోని ప్రతి పుస్తకం చదివేశాడు. చిన్నా కూడా చదవడం నేర్చుకున్నాడు. రాజు చదివిన ప్రతి మాటా అతని గుండెలో ముద్రించుకుపోయింది. రాజు కోల్కతా వెళ్లి ఒక హోటల్లో పనికి చేరాడు. రాత్రిళ్ళు అతను ఆ రహస్య గ్రంథాలయంలో నేర్చుకున్న పుస్తకాల వల్ల వచ్చిన జ్ఞానంతో ఇంకా చదువుకునేవాడు. చిన్నా అదే పట్టణంలో చెత్త ఎత్తుతూ, ఆ గ్రంథాలయాన్ని పెంచుతూ ఉండేవాడు.

రాజు ఇరవై ఏళ్ల వయసులో ఢిల్లీ వెళ్లాడు. అతను విశ్వవిద్యాలయ ప్రవేశ పరీక్ష రాశాడు. చదువుకు డబ్బు లేదు. కానీ ఆ రహస్య గ్రంథాలయంలో నేర్చుకున్న పాఠాలు చాలు. అతను మంచి మార్కులు తెచ్చుకుని, ఉపకారవేతనం  పొందాడు. ఆ తర్వాత అతను యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ పరీక్ష రాయడానికి నిర్ణయించుకున్నాడు.

రాజు ఇరవై ఆరు ఏళ్ల వయసులో ఐఏఎస్ అయ్యాడు. విజయం వచ్చినప్పుడు, అతని కళ్ళలో నీరు నిండింది. అతను ముందు ఎక్కడికి వెళ్లాడు? తన తల్లి దగ్గరికి కాదు. తన కొత్త ఉద్యోగం దగ్గరికి కాదు. అతను ఆ పాడుబడ్డ గుడి దగ్గరికి వెళ్లాడు. ఆ గుడి ఇంకా అలాగే ఉంది. గోడలు మరింత పగిలి ఉన్నాయి. కానీ లోపల అద్భుతం. మూడు వందల పుస్తకాలు వేల పుస్తకాలు అయ్యాయి. పాత నోట్బుక్ల స్థానంలో కొత్త పుస్తకాలు వచ్చాయి. గుడి ముందు ఒక చిన్న బోర్డు వేలాడుతోంది. దానిమీద చేతివ్రాతలో రాయబడి ఉంది "చిన్నా లైబ్రరీ."

అతను లోపలికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఒక పెద్దమనిషి కూర్చుని ఉన్నాడు. చేతిలో ఒక పుస్తకం. వేళ్లు నల్లగా ఉన్నాయి. బట్టలు చినిగి ఉన్నాయి. అతని ముఖం నిండా చిన్న చిన్న ముడతలు. రాజు గుర్తుపట్టాడు. "చిన్నా...?" ఆ మనిషి తల పైకెత్తాడు. అవును. చిన్నా ఇప్పుడు ఇరవై ఐదు ఏళ్ల యువకుడు. అతను ఇప్పటికీ చెత్త ఏరుతున్నాడు. అతను ఇప్పటికీ పుస్తకాలు ఏరుతున్నాడు. ఇప్పటికీ ఈ రహస్య గ్రంథాలయాన్ని నడుపుతున్నాడు.

చిన్నా రాజును చూసి నవ్వాడు. "నువ్వు వచ్చేసినట్లున్నావు. నీకోసం ఒక పుస్తకం దాచాను. చెత్తలో దొరికింది. 'ది డ్రీమర్' అనే పుస్తకం. నీకు నచ్చుతుంది." రాజు మోకాళ్లపై పడిపోయాడు. అతను చిన్నా చేతులు పట్టుకున్నాడు. ఆ చేతులు నల్లగా, గరుకుగా, ఎన్నో కత్తిపోట్ల గుర్తులతో ఉన్నాయి. రాజు ఏడ్చాడు. "నేను లేకుండా నువ్వు ఇంకా చెత్త ఏరుతున్నావా? నేను ఐఏఎస్ ని. నేను నీకు ఇల్లు కట్టిస్తాను. నేను నిన్ను ఇక్కడ్నుంచి తీసుకెళ్తాను."

చిన్నా నెమ్మదిగా తన చేతులు విడిపించుకున్నాడు. అతను గుడిలో ఒక వైపు చూపించాడు. మూలలో ఐదుగురు చిన్న పిల్లలు కూర్చుని చదువుతున్నారు. వారందరికీ తెలియదు ఈ మురికి చేతులున్న మనిషి వారి జీవితాలను ఎలా మారుస్తున్నాడో. చిన్నా చెప్పాడు, "రాజు, ఈ గ్రంథాలయమే నా ఇల్లు. ఇప్పుడు ఇక్కడ ఏడుగురు పిల్లలు చదువుతున్నారు. ఒకడు ఇంజనీర్ కావాలనుకుంటున్నాడు. ఆ అమ్మాయి డాక్టర్ కావాలనుకుంటుంది. నువ్వు ఐఏఎస్ అయ్యావు. నేను ఇక్కడే ఉంటాను. నాకు మరేమీ అవసరం లేదు. నాకు కావాల్సింది ఈ పుస్తకాలు ఎప్పటికీ ఎవరో ఒకరు చదవాలి. ఎవరూ చెత్తలో పుస్తకాలు వేయకూడదు. ఇంకా ఎవరూ చదువు లేకుండా చావకూడదు."

రాజు లేచి నిలబడ్డాడు. అతను ఆ రోజు అక్కడే ఉండిపోయాడు. ఆ రాత్రి ఇద్దరూ కలిసి పుస్తకాలను క్రమం చేశారు. రాజు చిన్నా కోసం ఒక వాగ్దానం చేశాడు "నేను నా మొదటి జీతంతో ఈ గ్రంథాలయానికి పక్కా భవనం కట్టిస్తాను. నేను చనిపోయే వరకు నేను నీకు పుస్తకాలు పంపిస్తాను. నువ్వు ఇక చెత్త ఏరకు. నువ్వు ఈ గ్రంథాలయం మాస్టర్." చిన్నా నవ్వాడు. ఆ నవ్వులో ఏడుపు దాగి ఉంది. "నాకు చెత్త ఏరడం అలవాటు. దానిలోనే నేను నా ప్రపంచాన్ని కనుగొన్నాను. నువ్వు ఇలా విజయం సాధించావు. నేను చెప్పిన మాట గుర్తుందా చెత్తలో నాకు దొరికిన వాక్యం, 'చదువు మాత్రమే నిన్ను ఈ చెత్తలోంచి బయటకు తీస్తుంది.' అది నిజమైంది. నువ్వు బయటపడ్డావు. ఇప్పుడు ఇంకా చాలామంది ఈ చెత్తలోనే ఉన్నారు. నేను వారి కోసం ఇక్కడ ఉంటాను."

రాజు ఆ గ్రంథాలయంలోని అతి చిన్న పుస్తకాన్ని తీసుకున్నాడు. దాన్ని తన గుండెకు అద్దుకున్నాడు. ఆ రాత్రి నక్షత్రాలు చాలా ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాయి. చిన్నా తన గోనె సంచి వేసుకుని, "రేపు మళ్ళీ చెత్త ఏరడానికి వెళ్ళాలి" అని నిద్రపోయాడు. రాజు ఏడుస్తూ నవ్వుకున్నాడు. అతనికి అర్థమైంది నిజమైన గురువు ఎప్పుడూ తన విద్యార్థి కంటే పైకి రాడు. అతను అదే చోట నిలబడి, మరింత మందిని పైకి పంపిస్తాడు.

నేడు ఆ రహస్య గ్రంథాలయం ఆ రాష్ట్రంలో ప్రసిద్ధి చెందింది. దాని పేరు "చిన్నా ఫౌండేషన్ లైబ్రరీ". అక్కడ ఇప్పుడు పదివేల పుస్తకాలు ఉన్నాయి. చిన్నా ఇప్పుడు ముప్పై ఏళ్లు దాటాడు. అతను ఇంకా ప్రతి ఉదయం చెత్త లారీల దగ్గరికి వెళ్తాడు. అతని చేతులు ఇంకా నల్లగానే ఉన్నాయి. కానీ ప్రతి సాయంత్రం, ఆ గ్రంథాలయంలో నాలుగైదు వందల మంది పిల్లలు కూర్చుంటారు. వారిలో ఒకడు ఐఏఎస్ అయ్యాడు. ఇంకొకడు న్యాయమూర్తి అయ్యాడు. ఒకమ్మాయి పెద్ద ఆసుపత్రికి డీన్. వారందరూ చెప్పే ఒక్క మాట "చిన్నా మాకు చదువు నేర్పలేదు. కానీ అతను మాకు పుస్తకాలు ఇచ్చాడు. ఆ పుస్తకాలే మాకు ప్రపంచాన్ని నేర్పించాయి."

చివరిగా, చిన్నాని ఒకసారి ఒక ఇంటర్వ్యూలో అడిగారు "నువ్వు చెత్తలో ఇన్ని సంవత్సరాలు ఎందుకు గడిపావు?". అతను చిరునవ్వు నవ్వి చెప్పాడు, "చెత్తలోనే నేను నా దేవుణ్ణి కనుగొన్నాను. ఆ దేవుడి పేరు పుస్తకం. నేను అతని మందిరాన్ని కాపాడుకుంటున్నాను. ఇంకా ఏమి కావాలి?"

ఆ మాటలు విన్నప్పుడు, ప్రేక్షకుల్లో కూర్చున్న రాజు కళ్ళు చెమర్చాయి. అతను లేచి చప్పట్లు కొట్టాడు. అతని చేతుల చప్పుడుకు వేల చేతులు కలిశాయి. చిన్నా నిశ్శబ్దంగా తన గోనె సంచిలోంచి ఒక పుస్తకం తీసి చదవడం మొదలుపెట్టాడు. అతనికి ఆ చప్పట్లు అవసరం లేదు. అతనికి పుస్తకాలు చాలు. అతనికి ఆ పిల్లల చిరునవ్వులు చాలు. అంతే.