సావిత్రి వనం

ఆ వృద్ధురాలి పేరు సీతమ్మ. వయసు ఎనభై ఐదు సంవత్సరాలు. ప్రతి రోజు తెల్లవారుజామునే, చీకటి తొలగుతుండగా, సీతమ్మ తన వెదురు కర్ర నాటుకుంటూ నడుస్తుంది. ఆమె నడిచే దారి ఒక్కటే గ్రామం చివర ఉన్న స్మశానానికి.

ఆ స్మశానం చాలా పెద్దది. ఎవరూ పట్టించుకోని, ఖాళీ నీడ లేని చోటు. నేలంతా పగిలిపోయింది. ఎండలో దగ్ధమైపోయింది. అక్కడ ఎన్నో సమాధులు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి సీతమ్మ కూతురి సమాధి. ఆ కూతురు పేరు సావిత్రి. అమెకు పద్నాలుగేళ్లు. ఒక తెల్లవారుజామున సావిత్రి చనిపోయింది. తర్వాత భర్త కూడా చనిపోయాడు. కొడుకులు, కోడళ్లు, అందరూ ఆమెను వదిలి పెట్టారు. చివరికి సీతమ్మ ఒంటరిగా మిగిలిపోయింది. అందుకే ఆమె ప్రతి ఉదయం స్మశానానికి వెళ్తుంది. అక్కడ ఆమెకి ఒంటరితనం లేదు. ఎందుకంటే అక్కడ ఆమె కూతురు ఉంది.

ప్రతి రోజు, సీతమ్మ సమాధి దగ్గర కూర్చుంటుంది. ఆమె వణుకుతున్న చేతులతో నేలను తడుముతుంది. ఆమె కూతురి పేరు మెల్లగా పిలుస్తుంది. "సావిత్రి... సావిత్రి... సావిత్రి..." ఆమెకు సావిత్రి జవాబు చెప్పదని తెలుసు. కానీ ఆమె ఆ పేరు చెప్పడం మానదు. ఎందుకంటే ఆ పేరు చెప్పిన ప్రతిసారీ, తన కూతురు ఇంకా తన గుండెలో బ్రతికే ఉందని ఆమెకు అనిపిస్తుంది.

ఒక రోజు, సీతమ్మకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది. "నా కూతురి సమాధి దగ్గర ఒక చెట్టు నాటాలి. అది పెరిగి పూలు పూస్తే, ఆ పూలు నా కూతురికి కానుకగా ఉంటాయి." ఆమె చుట్టుపక్కల చెట్లు లేవు. ఆమె చేతులు బలహీనంగా ఉన్నాయి. కానీ ఆమె మనసు ఒక పట్టుదలతో ఉంది. ఆమె ఒక మధ్యాహ్నం ఎండలో నడిచి, రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒక చిన్న మొక్కల నర్సరీకి వెళ్ళింది. ఆమె దగ్గర డబ్బు లేదు. ఆమె ఆ నర్సరీ యజమాని పాదాల మీద పడింది. "నాకు ఒక్క మొక్క ఇవ్వండి. నేను నా కూతురి సమాధి దగ్గర నాటుతాను. నేను చనిపోయేవరకు ప్రతిరోజూ నీళ్లు పోస్తాను" అని వేడుకుంది. యజమాని ఆమెను చూసి, ఆమె కళ్ళలోని తేజస్సు చూసి, ఒక చిన్న మామిడి మొక్క ఇచ్చాడు.

ఆ రోజు నుండి, సీతమ్మ ప్రతి ఉదయం ఆ మొక్కకు నీళ్ళు పోసేది. ఆమెకు నడవడం కష్టం. నీళ్ళు తెచ్చుకోవడం మరింత కష్టం. ఆమె గ్రామానికి దూరంగా ఉన్న ఊట నుండి నీళ్ళు తెచ్చేది. రోజుకు పదిసార్లు నడిచేది. అర కిలోమీటరు దూరం. ఆమె కాళ్ళు నొప్పి పెట్టేవి. కానీ ఆమె ఆపలేదు. ఆమె నీళ్ళు పోస్తూ, "సావిత్రీ, ఈ నీళ్ళు నీ కోసం. ఈ మొక్క నీకోసం. నువ్వు చిన్నగా ఉండేదానివి. ఈ మొక్క కూడా చిన్నది. నీతో పాటు దీన్ని పెంచుతాను" అని గుసగుసలాడేది.

ఒక సంవత్సరం గడిచింది. ఆ మొక్క పెద్దదైంది. సీతమ్మ ఇప్పుడు మరొక మొక్క నాటాలనుకుంది. ఆమె మళ్ళీ నర్సరీకి వెళ్ళింది. ఈసారి ఆమె చేతిలో ఒక చిన్న పూల మొక్క ఉంది. ఆమె దాన్ని తన కూతురి సమాధికి కాస్త దూరంగా నాటింది. రెండు మొక్కలకు నీళ్ళు పోస్తూ, ఆమె రోజంతా అక్కడే గడిపేది. గ్రామస్తులు ఆమెను చూసి నవ్వేవారు. "ఈ ముసలిది పిచ్చిది. స్మశానంలో తోట పెంచుతుంది. అక్కడ చావు తప్ప జీవం లేదు" అని అనుకునేవారు. సీతమ్మ వారి మాటలు వినేది కాదు. ఆమెకు వినిపించేది ఒక్కటే, తన కూతురి పేరు. ఆ పేరు వినిపిస్తూ ఉండేది.

పది సంవత్సరాలు గడిచాయి. సీతమ్మ ఇప్పుడు తొంభై అయిదు సంవత్సరాల వయసులో ఉంది. ఆ స్మశానంలో ఇప్పుడు నాలుగు చెట్లు ఉన్నాయి. రెండు మామిడి చెట్లు, ఒక జామ చెట్టు, ఒక మందారం చెట్టు. సీతమ్మ ప్రతిరోజూ నీళ్ళు పోస్తూనే ఉంది. ఆమె కాళ్ళు ఇప్పుడు ఎక్కువగా నొప్పి పెడుతున్నాయి. ఆమె కళ్ళు పూర్తిగా మసకబారాయి. కానీ ఆమెకు మార్గం తెలుసు. ఆమె వెదురు కర్రతో నేలను తడుముతూ, నెమ్మదిగా ఆ స్మశానానికి చేరుకునేది.

గ్రామస్తులు ఇప్పుడు ఆమెను గౌరవంగా చూడడం మొదలుపెట్టారు. ఎందుకంటే ఆ స్మశానం ఇప్పుడు అలా లేదు. అక్కడ పచ్చని గడ్డి పెరిగింది. చెట్లు నీడనిస్తున్నాయి. పక్షులు కూస్తున్నాయి. పూల చెట్లు పూస్తున్నాయి. స్మశానం ఇప్పుడు ఒక చిన్న తోటగా మారిపోయింది. ప్రజలు సాయంత్రం వేళల్లో ఆ తోటలో కూర్చోవడం మొదలుపెట్టారు. పిల్లలు ఆడుకునేవారు. సీతమ్మ ఒక మూల కూర్చుని, ఆ పిల్లల నవ్వులు వింటూ, తన కూతురు సావిత్రిని గుర్తుచేసుకునేది.

నూరు సంవత్సరాల వయసులో, సీతమ్మకు ఒక రోజు చాలా జ్వరం వచ్చింది. ఆమె నిద్ర లేవలేకపోయింది. ఆమెకు గుర్తు తాను స్మశానానికి వెళ్ళలేదు. ఆమె కళ్ళు తెరిచి, తన పక్కన ఉన్న తన మనవరాలిని పిలిచింది. "తల్లీ, నేను లేవలేను. స్మశానంలో నా చెట్లకు నీళ్ళు పోయు. వాటిని ఎండిపోనీయకు" అని చెప్పింది. మనవరాలు నవ్వింది. "అమ్మమ్మా, ఆ తోటను ఇప్పుడు గ్రామస్తులంతా చూసుకుంటున్నారు. మీరు విశ్రాంతి తీసుకోండి." సీతమ్మ నమ్మలేదు. ఆమె లేచి నిలబడాలనుకుంది. కానీ ఆమె కాళ్ళు తనకు తోడు రాలేదు.

ఆ రోజు సాయంత్రం, గ్రామస్తులందరూ సీతమ్మ ఇంటికి వచ్చారు. వారి చేతుల్లో పూలు, పండ్లు ఉన్నాయి. ఆ స్మశానం తోటలో పూసిన మామిడి పండ్లు, జామ పండ్లు, మందార పూలు. గ్రామ పెద్ద సీతమ్మ ముందు మోకరిల్లి, "తల్లీ, నీవు ఈ స్మశానాన్ని తోటగా మార్చావు. నీవు లేని లోటు మాకు తెలుస్తుంది. కానీ నీ చెట్లు నీ కథను చెప్పుకుంటూనే ఉంటాయి. నీ కూతురు పేరు ఇప్పుడు ఈ తోట పేరుగా మారింది. మేము దీన్ని 'సావిత్రి వనం' అని పిలుస్తాము" అన్నాడు.

సీతమ్మ కళ్ళలో కన్నీరు తిరిగింది. ఆమె ఎన్నో సంవత్సరాలుగా తన కూతురి కోసం ఏడుస్తోంది. ఈ రోజు ఆ కన్నీరు సంతోషంగా మారింది. ఆమె మెల్లగా అందరితో చెప్పింది  "నేను చనిపోయినప్పుడు, నన్ను నా కూతురి పక్కనే పాతి పెట్టండి. నాకు సమాధి కూడా వద్దు. నేను నా చెట్లకు ఎరువు అవ్వాలి. అంతే."

ఆ రాత్రి సీతమ్మ నిద్రలోనే శాంతించింది. ఆమె ముఖం మీద ఒక చిరునవ్వు మెదిలింది. ఆమె చేతులు తన గుండె మీద ఉంచుకుని ఉన్నాయి. ఆమె వేళ్ళ మధ్య ఒక చిన్న మందార పువ్వు ఉంది. దాన్ని ఎవరు పెట్టారో తెలియదు.

మర్నాడు, గ్రామస్తులు సీతమ్మను స్మశానంలోని సావిత్రి సమాధి పక్కనే పాతిపెట్టారు. వారు ఆమెకు సమాధి కట్టలేదు. బదులుగా, ఆమె పైన ఒక చిన్న మొక్కను నాటారు. ఆ మొక్కకు 'సీత' అని పేరు పెట్టారు.

నేడు, ఆ స్మశానం ఒక పెద్ద తోటగా విరాజిల్లుతుంది. అక్కడ వందలాది చెట్లు ఉన్నాయి. వాటితో పాటు పూలు, పండ్లు, నీడ, పక్షుల కిలకిలలు.