మధ్యవర్తి

పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో వేంకటాపురం గ్రామం. ఈ గ్రామంలో రెండు కుటుంబాల మధ్య దశాబ్దాలుగా గొడవ నడుస్తుంది. ఒక వైపు చంద్రయ్య కుటుంబం, మరొక వైపు నరసింహం కుటుంబం. కారణం ఏమిటో ఎవరికీ సరిగ్గా గుర్తు లేదు. పెద్దవాళ్లు చెప్పిన కథని బట్టి, ఒకసారి మద్యం తాగిన గొడవలో ఒకరికి కత్తిదెబ్బ తగిలిందట. అప్పటి నుండి రెండు కుటుంబాలు ఒకరి పొలంలో మరొకరు కాలుపెట్టరు, ఒకరి ఇంటి ముందు మరొకరు నిలబడరు.

చంద్రయ్యకు భార్య సీతమ్మ, కొడుకు సూర్యం, కోడలు లక్ష్మి. నరసింహంకు భార్య రంగమ్మ, కొడుకు శ్రీను, కోడలు బంగారి. ఈ గొడవ వారి పిల్లలకు కూడా సంక్రమించింది. సూర్యానికి, శ్రీనుకు ఒకరి మీద ఒకరికి చిన్నప్పటి నుండి ద్వేషం నేర్పించారు. ఊరిలో మరెవరికైనా ఈ రెండు కుటుంబాలతో స్నేహం ఉంటే, తటస్థంగా ఉండటం చాలా కష్టం.

ఆ రోజు ఉదయం, గ్రామ పెద్ద రామకృష్ణయ్య (జనాలు ఆయన్ను "రామకృష్ణ" అని పిలుస్తారు) ఇద్దరినీ సమావేశపరిచాడు. రామకృష్ణకు అప్పటికే డెబ్బై రెండు సంవత్సరాలు. ఆయన ఎన్నో వివాదాలు పరిష్కరించాడు. గ్రామస్థులంతా ఆయనకు భయపడతారు, గౌరవిస్తారు. ఆయన మాటను ఎవరూ తిరస్కరించలేదు. నేటి సమావేశానికి కారణం: నరసింహం కొడుకు శ్రీను, చంద్రయ్య పొలంలోని నీటి కాలువను మళ్లించాడనే ఫిర్యాదు.

ఊరి బయట రావిచెట్టు కింద, రామకృష్ణ మధ్యలో కూర్చున్నాడు. ఇరువైపులా చంద్రయ్య, నరసింహం తమ తమ కుటుంబ సభ్యులతో ఉన్నారు. చాలా మంది గ్రామస్థులు ప్రేక్షకులుగా చుట్టూ చేరారు.

రామకృష్ణ నెమ్మదిగా మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు. "చంద్రయ్య, నరసింహం. మీ మధ్య గొడవ చాలా సంవత్సరాలుగా సాగుతోంది. ఇక ఆపుకోవాలి. ఊరు అలసిపోయింది. మీరు కూడా అలసిపోండి."

చంద్రయ్య మాట్లాడాడు. "రామకృష్ణయ్యా, నేను ఎప్పుడూ సానుకూలంగా ఉండాలనుకుంటాను. కానీ వీడు కాలువ మళ్లించాడు. నా పొలానికి నీరు లేకుండా పోయింది."

నరసింహం ఎదురు చెప్పాడు. "అతనే రెండు రోజుల క్రితం మా గేదెను తన పొలంలోకి తోలించాడు. నేను ఏమీ అనలేదు. కాలువ విషయంలో అతని పొలానికి నీరు వెళ్ళేదారి నేను మూసివేయలేదు. వర్షాలకు కొట్టుకుపోయిన మట్టి కారణంగా నీరు ఆగిపోయింది."

రామకృష్ణ రెండు వైపులా పరిశీలించాడు. అతను చాలా సేపు ఆలోచించాడు. తర్వాత నిదానంగా చెప్పాడు. "నేను ఇప్పుడు నిర్ణయం చెబుతాను. అందరూ పాటించాలి. ఎవరికి అభ్యంతరం ఉంటే, అతను నాకు వ్యతిరేకం."

గ్రామస్థులు గుసగుసలు మానేశారు.

రామకృష్ణ తన తీర్పు చెప్పాడు. "చంద్రయ్య, నువ్వు నరసింహంకు తెల్ల వారుజామున నాలుగు కిలోల నెయ్యి ఇవ్వాలి. నరసింహం, నువ్వు చంద్రయ్య పొలానికి నీటి కాలువ సరి చేయించాలి. ఇంకా, మీ ఇద్దరి కొడుకులు పక్క ఊరి వేణుగోపాల స్వామి ఆలయంలో ఒకరికొకరు క్షమాపణ చెప్పుకోవాలి . ఇది శాంతి చిహ్నం. నెల రోజుల్లో ఇవన్నీ జరగాలి. లేదంటే ఇద్దరినీ ఊరి బయట పారేస్తాను."

చంద్రయ్య ముఖం వాడిపోయింది. నెయ్యి ఖరీదు మూడు వేలు దాటిపోయింది. అతను పేద రైతు. నరసింహం ముఖం ముడుచుకుంది. కాలువ సరి చేయించడానికి కూలీలు కావాలి, అది కూడా ఖర్చు. ఇద్దరికీ తమకు వచ్చిన తీర్పు నచ్చలేదు. కానీ రామకృష్ణ ముందు ఎవరూ మాట అనలేకపోయారు.

రామకృష్ణ కొడుకు సుబ్బారావు కూడా అక్కడే ఉన్నాడు. అతనికి ముప్పై ఐదు సంవత్సరాలు. తండ్రిలా కాకుండా, సుబ్బారావు చాలా స్వార్థపరుడు. అతను ప్రతి వివాదం నుంచి ఏదో ఒక లాభం పొందాలని చూస్తాడు. ఆ రోజు సమావేశం ముగిసిన తర్వాత, సుబ్బారావు నరసింహం వద్దకు వెళ్ళాడు.

"నరసింహయ్యా, నాన్న నిర్ణయం చెప్పారు. కానీ నేను మీకు ఒక సలహా ఇస్తాను. నువ్వు చంద్రయ్యకు వెయ్యి రూపాయలు మాత్రం ఇస్తే చాలు, అతను కాలువ సరి చేస్తాడు అలా జరిగితే నీకు తక్కువ ఖర్చు."

నరసింహం ఆలోచించాడు. "చంద్రయ్య ఒప్పుకుంటాడా?"

"నేను అతనితో మాట్లాడతాను. కానీ మధ్యవర్తిత్వానికి నాకు కాస్త డబ్బు ఇవ్వాలి. నేను ఇద్దరి మనసులు కలిపే వ్యక్తిని."

నరసింహం సుబ్బారావుకు ఐదు వందలు ఇచ్చాడు. సుబ్బారావు వెంటనే చంద్రయ్య వద్దకు వెళ్ళాడు.

"చంద్రయ్యా, నీకు నెయ్యి ఇవ్వడం కష్టమని తెలుసు. నేను నరసింహంతో మాట్లాడాను. నువ్వు ఒక్క వేయి రూపాయలు ఇచ్చి, కాలువ సరి చేస్తే, అతనికి చాలు"

చంద్రయ్య ఊపిరి పీల్చుకున్నాడు. అతనికి అది కూడా భారమే. కానీ నెయ్యి కంటే డబ్బు ఇవ్వడం తక్కువ ఇబ్బంది అనిపించింది. "సరే, కానీ ఐదు వందలు ఇస్తాను. ఎక్కువ లేవు."

"సరే, ఇవ్వు. నేను ఏర్పాటు చేస్తాను."

సుబ్బారావు మళ్ళీ నరసింహం దగ్గరకు పరిగెత్తాడు. "చంద్రయ్య ఒప్పుకోవడం లేదు. ఇంకా డబ్బు ఇవ్వాలి. నేను కష్టపడాలి." నరసింహం మరో మూడు వందలు ఇచ్చాడు.

చివరికి సుబ్బారావు ఇద్దరి వద్దా డబ్బు తీసుకున్నాడు. తండ్రి రామకృష్ణకు ఈ మధ్యవర్తిత్వం గురించి తెలిసింది. ఒక రోజు రాత్రి సుబ్బారావును పిలిచి విషయం అడిగాడు. సుబ్బారావు తప్పించుకుని, "నాన్నా, నేను ఏమీ అక్రమంగా చేయలేదు. వారి సమస్యను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నించాను" అన్నాడు.

రామకృష్ణకు తెలుసు తన కొడుకు దురాశాపరుడని. కానీ అతను బహిరంగంగా కొడుకును శిక్షిస్తే, తన పరువు పడిపోతుంది. అందుకే ఆయన నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు.

నెల రోజుల తర్వాత, గ్రామస్థులు సమావేశమయ్యారు. రామకృష్ణ తీర్పు ప్రకారం, చంద్రయ్య నరసింహానికి నెయ్యి ఇవ్వలేదు. నరసింహం కాలువ సరి చేయించలేదు. బదులుగా, సుబ్బారావు రెండు పక్షాల నుండి డబ్బు తీసుకుని, వారి మధ్య ఎటువంటి పరిష్కారం జరగకుండా చేశాడు. కానీ రామకృష్ణతో చెప్పాడు: "వారు ఒకరికొకరు నేరుగా మాట్లాడుకుంటే బాగుంటుంది. నేను వేరే మార్గం సూచించాను, వారు నిరాకరించారు."

ఆ రోజు సమావేశంలో, రామకృష్ణ చంద్రయ్య, నరసింహంలను చూసి, "మీరు నా మాట వినలేదు. ఇక నేను ఏమీ చేయలేను. మీరు మీఇద్దరి గొడవను మీరే పరిష్కరించుకోండి" అన్నాడు.

గ్రామస్థులు ఆశ్చర్యపోయారు. ఎప్పుడూ తన మాట నిలబెట్టుకునే రామకృష్ణ ఈ రోజు తటస్థంగా వెనక్కి తగ్గాడు. సుబ్బారావు అక్కడే నిలబడి, తండ్రి మొహం చూస్తూ చిరునవ్వు నవ్వాడు. ఆ నవ్వు రామకృష్ణను భయపెట్టింది.

చంద్రయ్య, నరసింహంలు తమ మధ్య సంఘర్షణను పూర్తి స్థాయి గొడవగా మార్చుకున్నారు. ఒక రోజు రాత్రి నరసింహం పొలంలో చంద్రయ్య కొడుకు సూర్యం కాలువ మళ్ళించాడు. మరుసటి రోజు చంద్రయ్య ఇంటి ముందు నరసింహం కొడుకు శ్రీను అరిచాడు. కొట్టుకోవడం జరిగింది. ఆ కొట్టుకోవడంలో సూర్యానికి నోటిపై గాయమైంది. శ్రీనుకు చేయి విరిగింది.

పోలీసులు వచ్చారు. ఇద్దరూ స్టేషన్ కెళ్ళారు. అక్కడ డబ్బు, ప్రభావం, లంచం అన్నీ జరిగాయి. చంద్రయ్య తన సంపాదనలో సగం పోలీసులకు ఇచ్చాడు. నరసింహం తన గేదెను అమ్మి డబ్బు సమకూర్చుకున్నాడు. కేసు కోర్టుకు వెళ్ళింది. అప్పుడే రామకృష్ణకు బాధ కలిగింది. ఆయన సుబ్బారావుకు చెప్పాడు: "నువ్వు వీళ్ళ మధ్య పడి డబ్బు సంపాదించావు. ఇప్పుడు వీళ్లు నాశనం అవుతున్నారు."

సుబ్బారావు తండ్రిని తీక్షణంగా చూశాడు. "నాన్నా, నువ్వు నాకు ఏమి మార్గదర్శకం చూపించలేదు. నువ్వు మధ్యవర్తివి. ప్రజలు నీకు భయపడతారు, నాకు కాదు. నేను నీ మార్గంలోనే నడుస్తున్నాను. నువ్వు ప్రజల మధ్య సమస్యలు పరిష్కరించడానికి బదులు, వారి మీద ఆధిపత్యం చెలాయించావు. నేను డబ్బు సంపాదించాను అంతే."

రామకృష్ణ ఆ మాటలకు నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు. అతనికి ఒకటి తెలిసింది: తన కొడుకులో తన ప్రతిబింబాన్ని చూశాడు. అతను ఎన్నడూ న్యాయం చేయలేదు. అతను చేసింది ప్రజలను విభజించి, తన అధికారం నిలబెట్టుకోవడం. ఇప్పుడు ఆ విభజన రక్తపాతంగా మారింది.

చంద్రయ్య, నరసింహం కుటుంబాలు ప్రస్తుతం కోర్టు కేసులో చిక్కుకున్నాయి. చంద్రయ్య ఇంటి ముందు, నరసింహం ఇంటి ముందు ఇప్పటికీ ఒకరినొకరు దూషించుకుంటారు. రామకృష్ణ ఇక మధ్యవర్తిత్వం చేయడం మానేశాడు. ఆయన ఆఖరి రోజుల్లో ఒక్క విషయం గ్రహించాడు: తన మొహం మీద ఉన్న మధ్యవర్తి చిహ్నం నిజానికి నకిలీ ముసుగు. అసలు మధ్యవర్తి తాను కాదు, తన వెనక దాగిన దురాశే.