సమాధానం లేని ప్రశ్న

ఖమ్మం జిల్లాలోని తాటిగూడెం గ్రామం. ఆ గ్రామంలో సోమలింగం అనే రైతు ఉండేవాడు. అతనికి యాభై సంవత్సరాలు. భార్య లక్ష్మి, కొడుకు సోము (పదిహేడేళ్ళు), కూతురు పార్వతి (పదమూడేళ్ళు). సోమలింగం చిన్న రైతు. తన పూర్వీకుల నుండి వచ్చిన మూడు ఎకరాల్లో వరి సాగు చేస్తుండేవాడు. చాలా సంవత్సరాలు కష్టపడి వ్యవసాయం చేశాడు. కానీ గత మూడు సంవత్సరాలుగా వర్షాలు సరిగా లేవు. అప్పులు పెరిగాయి.

ఒక రోజు సోమలింగానికి నడుము నొప్పి వచ్చింది. మొదట్లో అది సాధారణ నొప్పిగా భావించాడు. కానీ నొప్పి రోజు రోజుకు ఎక్కువయ్యింది. అతను నడవలేకపోయాడు. పొలం పనికి వెళ్ళలేకపోయాడు.

లక్ష్మి అతన్ని ఊరి వైద్యుడి దగ్గరికి తీసుకెళ్ళింది. వైద్యుడు నొప్పి మాత్రలు ఇచ్చాడు. నొప్పి తగ్గలేదు. తర్వాత పక్క ఊరి డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్ళారు. డాక్టర్ కొన్ని పరీక్షలు సూచించాడు. ఆ పరీక్షలకు డబ్బు చాలా ఖర్చు. సోమలింగం దగ్గర లేదు.

రెండు నెలలు గడిచాయి. సోమలింగం బరువు తగ్గిపోయాడు. అతని కళ్ళు లోతుకు పోయాయి. అతను ఇక మంచం మీద నుండి లేవలేకపోయాడు. లక్ష్మి కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగాయి. ఆమె బంధువుల దగ్గర అప్పు తెచ్చి, సోమలింగాన్ని పట్నంలోని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్ళింది.

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో వైద్యులు పరీక్షలు చేశారు. ఫలితం వచ్చింది: కిడ్నీలు పూర్తిగా పనిచేయడం లేదు. ఇది దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండ వ్యాధి. చికిత్స చాలా ఖరీదు. డయాలసిస్ ప్రతి వారం చేయించుకోవాలి. చివరికి కిడ్నీ మార్పిడి అవసరం.

డాక్టర్ సోమలింగం భార్యకు చెప్పాడు: "డయాలసిస్ చేయించాలి. లేదంటే రెండు నెలల్లో రోగి చనిపోతాడు. డయాలసిస్ కు ఒక్కసారి రెండు వేల రూపాయలు కావాలి. వారానికి రెండుసార్లు."

లక్ష్మి ఆ మాటలు విని నిశ్శబ్దంగా నిలబడిపోయింది. ఆమెకు అంత డబ్బు లేదు. ఆమె సంపాదన రోజుకు నూట యాభై రూపాయలు. ఇంట్లో పిల్లలు చదువుకుంటున్నారు. అప్పులు ఉన్నాయి.

సోమలింగం ఆసుపత్రి పడక మీద పడుకుని, లక్ష్మిని చూశాడు. "లక్ష్మీ, నన్ను ఇంటికి తీసుకెళ్ళు. నాకు చావు తప్పదు అని తెలుసు. నా వల్ల ఇంకా డబ్బు ఖర్చు చేయకు."

లక్ష్మి ఏడ్చింది. "నేను నిన్ను చనిపోనివ్వను. నేను ఏదో ఒకటి చేస్తాను."

ఆమె ఇంటికి వచ్చి, తన చేతిలో ఉన్న నగలు తన పెళ్లి చీరలోని వెండి బొట్టు, చిన్న బంగారు ముక్కు పోగు తీసుకుని, పక్క ఊరి బంగారు దుకాణానికి వెళ్ళింది. ఆమెకు ఎనిమిది వేల రూపాయలు వచ్చాయి.

ఆ డబ్బుతో మొదటి డయాలసిస్ చేయించింది. సోమలింగానికి కొంచెం ఉపశమనం వచ్చింది. కానీ ఇక ఆ డబ్బు రెండు, మూడు వారాలు మాత్రమే సరిపోతుంది.

లక్ష్మి సోమును పిలిచింది. "నాయనా, నీ చదువు మానేయాలి. నువ్వు కూలీ పనికి వెళ్ళాలి. డబ్బు సంపాదించాలి. నాన్న ప్రాణాలు కాపాడాలి."

సోము తల వంచుకున్నాడు. అతను చదువుకోవాలనుకున్నాడు. అతనికి న్యాయవాది కావాలని కల. కానీ తండ్రి ప్రాణాల ముందు ఆ కలలు చిన్నవి. అతను స్థానికంగా ఒక బిల్డింగ్ కూలీగా చేరాడు. రోజుకు రెండు వందలు దొరికేవి.

పార్వతి స్కూలు మానేసి, ఇంటి పనుల్లో తల్లికి సాయం చేసింది.

లక్ష్మి ప్రతి వారం సోమలింగాన్ని డయాలసిస్ కోసం పట్నానికి తీసుకువెళ్ళేది. ప్రయాణం ఖర్చు, డయాలసిస్ ఖర్చు, మందుల ఖర్చు ప్రతి నెలా దాదాపు పదివేలు. సోము సంపాదన సరిపోలేదు.

లక్ష్మి తన బంధువులందరి దగ్గరా డబ్బు అప్పు చేసింది. కొంతమంది ఇచ్చారు. చాలామంది "మీ ఆయన చనిపోతాడు, డబ్బు వాపసు రాదు" అంటూ ఇవ్వలేదు.

ఒక రోజు సోమలింగం లక్ష్మితో అన్నాడు: "లక్ష్మీ, నేను ఇక బతకను. నువ్వు డబ్బు ఖర్చు చేయడం మానేయి. ఆ డబ్బు సోము, పార్వతి పెళ్ళిళ్ళకు పెట్టు. నా చావు తర్వాత వారు బాగా బతకాలి."

లక్ష్మి తల అడ్డంగా ఊపింది. "నేను ఆ పని చేయను. నువ్వు బతికే ఉండాలి."

నెలలు గడిచాయి. సోమలింగం మరింత బలహీనపడ్డాడు. అతనికి డయాలసిస్ సరిపోవడం లేదు. డాక్టర్లు కిడ్నీ మార్పిడి అవసరమని చెప్పారు. దానికి ఐదు లక్షలు కావాలి.

లక్ష్మికి ఐదు లక్షలు దొరకవు. ఆమె తన ఇంటిని అమ్మేయాలనుకుంది. కానీ ఆ ఇల్లు వారి పూర్వీకులది. అమ్మితే వారికి ఉండడానికి వేరే చోటు లేదు. అయినా ఆమె ఇల్లు అమ్మకానికి పెట్టింది. కానీ కొనేవారు లేరు. గ్రామంలో అందరికీ డబ్బు కష్టాలు.

చివరికి సోమలింగం చనిపోయే రోజు వచ్చింది. ఒక రాత్రి అతను లక్ష్మిని పిలిచాడు. "నీవు నా కోసం చాలా చేశావు. నేను నీకు ఏమీ ఇవ్వలేకపోయాను. సోము, పార్వతిని చూసుకో. వాళ్ళను చదివించు. వాళ్ళు పెద్దవాళ్ళు కావాలి. నేను వెళ్ళిపోతున్నాను."

తెల్లవారుజామున సోమలింగం చనిపోయాడు.

లక్ష్మి అంత్యక్రియలు చేసింది. ఆ ఖర్చుకు కూడా ఆమె మరో అప్పు చేసింది.

సోమలింగం చనిపోయిన తర్వాత, సోము కూలీ పని మానేశాడు. అతను మళ్ళీ చదువుకోవాలనుకున్నాడు. కానీ ఇప్పుడు అతనికి వయసు పద్దెనిమిది. స్కూలు వదిలి రెండు సంవత్సరాలు అయింది. అతను తిరిగి చేరలేకపోయాడు. అతను పూర్తి సమయం కూలీగా మారాడు.

పార్వతి చదువు కొనసాగించింది. లక్ష్మి రోజూ ఇంటి పనులు చేస్తుంది. ఆమె ఇంకా అప్పులు తీర్చుకుంటోంది. ప్రతి రాత్రి ఆమె నిద్రపోయే ముందు, సోమలింగం మంచం మీద పడి ఉన్న రోజులను గుర్తు చేసుకుంటుంది. ఆ గుర్తులు ఇప్పటికీ ఆమెను బాధిస్తాయి.

గ్రామస్థులు ఇప్పుడు అంటారు: "సోమలింగం పేదరికంతో చనిపోయాడు. అతనికి డబ్బు ఉంటే, కిడ్నీ మార్పిడి చేయించుకుని బతికేవాడు. కానీ పేదవాడి బ్రతుకు ఎవరికీ పట్టదు."

లక్ష్మి ఆ మాటలు విని నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోతుంది. ఆమె మనసులో సమాధానం లేని ఒక్క ప్రశ్న మాత్రమే: "నేను ఇంకా ఏం చేయగలను? నేను నా నగలు, నా ఇల్లు, నా సంపాదన ప్రతిదీ ఖర్చు పెట్టాను. అయినా అతను చనిపోయాడు. ఇంతకన్నా ఏమి చేయగలను?"