తెనాలి రామకృష్ణుడు మరియు విలువైన బహుమతి

ఒకప్పుడు విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని మహారాజు శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు పరిపాలిస్తుండేవారు. ఒకరోజు తన పుట్టినరోజు సందర్భంగా రాజసభలో గొప్ప ఉత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆ ఉత్సవం ఎంతో వైభవంగా జరిగింది. రాజభవనం మొత్తం పూలతో, దీపాలతో అలంకరించబడింది. రాజ్యం నలుమూలల నుంచి పండితులు, వ్యాపారులు, కవులు, కళాకారులు వచ్చి రాజుకు విలువైన బహుమతులు సమర్పించారు. అందరి కళ్ళలో ఆనందం, గర్వం, ఆశ అన్నీ కనిపించాయి.

ఒకరు బంగారు కిరీటం తీసుకొచ్చారు. ఆ కిరీటం ఎంతో అందంగా, నునుపుగా, వజ్రాలు, ముత్యాలతో అలంకరించబడి ఉంది. అది సూర్యకాంతిలో మెరుస్తోంది. మరొకరు వజ్రాలతో అలంకరించిన ఖడ్గాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చారు. ఆ ఖడ్గం యుద్ధ శౌర్యానికి చిహ్నం. ఇంకొకరు అరుదైన ముత్యాల హారాన్ని సమర్పించారు. ఆ ముత్యాలు తెల్లగా, మెరుస్తూ, వాటి కాంతి అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది. మరికొందరు బంగారు నాణేలు, రత్నాలు, విలువైన వస్త్రాలు, అరుదైన సుగంధ ద్రవ్యాలు ఇలా అనేక బహుమతులు తీసుకొచ్చారు.

రాజు అందరి బహుమతులను ఆనందంగా స్వీకరించారు. ఆయన ప్రతి బహుమతిని చూసి, మెచ్చుకుంటూ, వారికి కృతజ్ఞతలు చెప్పారు. సభ అంతా ఆనందంతో నిండిపోయింది. 

అయితే తెనాలి రామకృష్ణుడు మాత్రం ఖాళీ చేతులతో సభకు వచ్చాడు. ఆయన చేతుల్లో ఏమీ లేవు. ఆయన సాధారణంగా ఉన్నట్లే కనిపించాడు. ఆయన కొత్త బట్టలు కూడా వేసుకోలేదు. ఆయన మామూలు దుస్తులలోనే వచ్చాడు.

అది చూసి కొందరు సభికులు నవ్వసాగారు. "రామకృష్ణుడికి రాజుకు ఇవ్వడానికి ఏమీ లేనట్టుంది!" అని ఎగతాళి చేశారు. "అతను మనలాగా ఖరీదైన బహుమతులు తీసుకురాలేడు. అతనికి అంత సంపద లేదు. అతను ఏమి ఇవ్వగలడు? అతను రాజు ముందు అవమానంగా నిలబడతాడు," అని వారు పరస్పరం గుసగుసలాడుకున్నారు. వారి ముఖాల్లో అహంకారం, తెలివితక్కువతనం కనిపించాయి. రాజు చిరునవ్వుతో, "రామకృష్ణా! నీ బహుమతి ఎక్కడ? నీవు ఏమి తీసుకువచ్చావు? ఇది నా పుట్టినరోజు. నీవు కూడా ఏదైనా బహుమతి ఇవ్వాలి కదా!" అని అడిగారు.

తెనాలి నమస్కరించి, "మహారాజా! నేను మీకు ఈ సభలోనే అత్యంత విలువైన బహుమతిని ఇస్తాను. అది బంగారం కాదు, వజ్రాలు కాదు, ముత్యాలు కాదు. అది మీకు, ఈ రాజ్యానికి అత్యంత విలువైనది. కానీ ముందుగా ఒక చిన్న అనుమతి కావాలి. నేను మీకు ఆ బహుమతి ఇవ్వడానికి ఒక ఏర్పాటు చేయాలి," అన్నాడు. రాజు ఆసక్తిగా, "సరే. ఏమిటి ఆ బహుమతి? నీకు కావలసిన అనుమతి ఇస్తున్నాను. ఏమిటి నీ ప్రణాళిక?" అని అడిగారు.

తెనాలి వెంటనే ఒక పెద్ద అద్దాన్ని తీసుకురమ్మని సేవకుడికి చెప్పాడు. "రాజభవనంలో ఉన్న అతి పెద్ద, అత్యంత అందమైన అద్దాన్ని తీసుకురండి. దాని చట్రం వెండితో, బంగారంతో అలంకరించబడి ఉండాలి. అది రాజు ముఖాన్ని స్పష్టంగా చూపించాలి," అని ఆయన చెప్పాడు. కొద్దిసేపటికి అందమైన వెండి చట్రంతో ఉన్న పెద్ద అద్దాన్ని సభ మధ్యలో ఉంచారు. ఆ అద్దం ఎంతో నిగనిగలాడుతూ, ప్రతి వివరాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.

తెనాలి రాజును చూసి, "మహారాజా! దయచేసి ఈ అద్దంలో చూడండి. ఇందులో మీకు ప్రపంచంలోనే గొప్ప సంపద కనిపిస్తుంది. ఇది మీకు నేను ఇచ్చే అత్యంత విలువైన బహుమతి. ఇది మీకు, ఈ రాజ్యానికి గర్వకారణం. ఇది మీ నిజమైన విలువను మీకు చూపిస్తుంది," అన్నాడు. రాజు ఆశ్చర్యంగా అద్దంలో చూశారు. అందులో తన ప్రతిబింబమే కనిపించింది. ఆయన ముఖం అద్దంలో స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆయన కళ్ళు, ఆయన కిరీటం, ఆయన నవ్వు అన్నీ అద్దంలో ప్రతిబింబించాయి. "రామకృష్ణా! ఇందులో నా ముఖం తప్ప ఇంకేమీ కనిపించడం లేదు. ఇది కేవలం ఒక అద్దం. ఇందులో సంపద ఎక్కడ ఉంది? ఇది ఏమి బహుమతి? ఇది కేవలం ఒక అద్దం మాత్రమే. దీని విలువ ఏమిటి?" అని రాజు అడిగారు.

తెనాలి చిరునవ్వుతో చెప్పాడు. "అదే నా బహుమతి మహారాజా! ఈ రాజ్యానికి అత్యంత విలువైన సంపద బంగారం కాదు... వజ్రాలు కాదు... ముత్యాలు కాదు... మీవంటి న్యాయపరుడైన రాజు. మీరు ఉన్నంతకాలం ప్రజలు సుఖంగా ఉంటారు. రాజు మంచివాడైతే రాజ్యం అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఈ అద్దంలో మీరు మీ నిజమైన విలువను చూశారు.  మీ న్యాయం, మీ ధర్మం, ప్రజల పట్ల దయ ఇవే మీ గొప్పతనానికి చిహ్నాలు. బంగారం కంటే, వజ్రం కంటే విలువైనవి. మీరు లేకపోతే, ఈ బంగారం, ఈ వజ్రాలు, ఈ ముత్యాలు  పనికిరావు. ఎందుకంటే వాటిని కాపాడేది, వాటిని సమర్థించేది మీరు. మీరే ఈ రాజ్యానికి ఆధారం. మీరే ప్రజలకు రక్షణ. కాబట్టి, మీరే అత్యంత విలువైన సంపద. ఇదే నేను మీకు ఇచ్చిన బహుమతి, మీ నిజమైన విలువను గుర్తు చేయడం," అని అన్నాడు.

సభలో నిశ్శబ్దం నెలకొంది. ఆ మాటలు విని అందరూ నిశ్చలంగా నిలిచిపోయారు. ఆ మాటల్లో ఎంత లోతైన అర్థం ఉందో వారికి అర్థమైంది. కొద్దిసేపటి తరువాత అందరూ చప్పట్లు కొట్టారు. వారు తెనాలి తెలివిని మెచ్చుకున్నారు. రాజు ఆనందంతో తెనాలిని చూశారు. "రామకృష్ణా! నీవు ఇచ్చిన బహుమతి బంగారం కంటే గొప్పది. ఒక రాజుకు నిజమైన విలువను గుర్తు చేశావు. నేను ఇప్పటివరకు బంగారాన్ని, వజ్రాలను, ముత్యాలను సంపద అని భావించాను. కానీ నీవు నాకు నిజమైన సంపద ఏమిటో చూపించావు. నా ప్రజలు, నా న్యాయం, నా ధర్మం ఇవే నా నిజమైన సంపద. నీ తెలివికి నేను మెచ్చుకోకుండా ఉండలేను," అన్నారు.

ఆ తర్వాత రాజు సభికుల వైపు తిరిగి, "విలువ అనేది వస్తువులో కాదు. దాని వెనుక ఉన్న ఆలోచనలో ఉంటుంది. ఒక వస్తువు ఎంత ఖరీదైనదైనా, దాని వెనుక ఉన్న భావం, ప్రేమ, గౌరవం లేకపోతే అది విలువైనది కాదు. కానీ ఒక చిన్న వస్తువులో కూడా నిజమైన భావం ఉంటే, అది అత్యంత విలువైనది. ఇదే నేను ఈ రోజు నేర్చుకున్న పాఠం," అని చెప్పారు.

నీతి: బహుమతి విలువ దాని ఖరీదులో కాదు, దాని వెనుక ఉన్న ప్రేమ, గౌరవం, మంచి ఆలోచనలో ఉంటుంది. మనం ఎల్లప్పుడూ వస్తువుల ఖరీదును కాకుండా, వాటి వెనుక ఉన్న భావాన్ని, ప్రేమను, గౌరవాన్ని చూడాలి. నిజమైన విలువ భావంలో ఉంటుంది.