తెనాలి రామకృష్ణుడు - ఇద్దరు ధనవంతులు

ఒక రోజు విజయనగర రాజసభలో ఇద్దరు ధనవంతులు వాదించుకుంటూ వచ్చారు. వారిద్దరూ రాజ్యంలోని ప్రముఖ వ్యాపారులు, ధనికులు. వారి మధ్య చాలా రోజులుగా గొడవ జరుగుతోంది. మొదటి వ్యక్తి గర్వంగా, "నేనే గొప్పవాడిని. నా భవనం రాజ్యంలోనే ఎత్తైనది. అది చూడగానే ఎవరికైనా నా గొప్పతనం తెలుస్తుంది. దాని ఎత్తు, దాని అందం, దాని ఆడంబరం ఇవన్నీ నా గొప్పతనాన్ని చూపిస్తాయి. నా భవనం మీ భవనం కంటే ఎత్తైనది. కాబట్టి నేను గొప్పవాడిని," అని అన్నాడు.

రెండవ వ్యక్తి, "కాదు! నా భవనం ఇంకా గొప్పది. దాని ఎత్తు, దాని వెడల్పు, దాని ఆడంబరం అన్నీ నా గొప్పతనాన్ని చూపిస్తాయి. నేను మీ కంటే గొప్పవాడిని. నా భవనం ఎత్తు మీ భవనం ఎత్తు కంటే ఎక్కువ. నేను చాలా ధనవంతుడిని, నాకు చాలా ఆస్తి ఉంది. కాబట్టి నేను గొప్పవాడిని," అని చెప్పాడు.

ఇద్దరి గొడవ రోజురోజుకూ పెరుగుతుండడంతో రాజు కృష్ణదేవరాయలు వారిని రాజసభకు పిలిపించాడు. "మీరిద్దరూ ఎందుకు గొడవ పడుతున్నారు? మీ గొడవకు కారణం ఏమిటి? మీ భవనాల ఎత్తు గురించా? అది అంత ముఖ్యమైన విషయమా?" అని రాజు అడిగారు. వారు తమ వాదనలు మళ్ళీ వినిపించారు. "మహారాజా! నేను గొప్పవాడిని అని నిరూపించాలి. నా భవనమే ఎత్తైనది," అని ఒకరు అన్నారు. "లేదు, నా భవనమే ఎత్తైనది. నేను గొప్పవాడిని," అని మరొకరు అన్నారు. రాజు ఇద్దరి వాదనలు విని, ఆలోచించాడు. ఆయనకు ఏమీ అర్థం కావడం లేదు.

అప్పుడు రాజు తెనాలి రామకృష్ణుడిని చూసి, "రామకృష్ణా! ఈ వాదనకు ముగింపు ఎలా పెడతావు? ఈ ఇద్దరు తమ భవనాల ఎత్తు గురించి గొడవ పడుతున్నారు. వీరి గొడవకు ఒక ముగింపు పెట్టు. వీరికి నిజమైన గొప్పతనం ఏమిటో చూపించు. వీరి వాదనను ఎలా పరిష్కరించగలవు?" అని అడిగాడు.

తెనాలి నవ్వుతూ, "మహారాజా! రేపు ఉదయం ఇద్దరూ తమ భవనాల ముందు నిలబడాలి. అప్పుడు వారి భవనాల నీడలను కొలుస్తాము. దాని ఆధారంగా ఎవరి భవనం గొప్పదో నిర్ణయిస్తాం. ఇది చాలా సులభమైన పరీక్ష. నీడ పొడవు భవనం ఎత్తును చూపిస్తుంది. ఎవరి నీడ పొడవుగా ఉంటే, వారి భవనం ఎత్తుగా ఉంటుంది. అప్పుడు మనకు నిజం తెలుస్తుంది," అని అన్నాడు.

రాజు ఆసక్తిగా, "అలాగే. రేపు ఉదయం అందరం వారి భవనాల ముందు కలుద్దాం. అప్పుడు నీడలను కొలుద్దాం. ఎవరి భవనం ఎత్తుగా ఉందో తెలుస్తుంది. ఈ పరీక్ష ఎలా ఉంటుందో చూద్దాం," అని అన్నారు. మరుసటి రోజు సూర్యుడు ఉదయించగానే అందరూ అక్కడికి చేరుకున్నారు. సూర్యోదయం సమయంలో, సూర్యుడు తూర్పు దిక్కున ఉన్నాడు. అతని కిరణాలు నేల మీద పడుతున్నాయి. భవనాలు పడమర వైపు నీడలను వేస్తున్నాయి. తెనాలి ఇద్దరి భవనాల నీడలను కొలవమన్నాడు. సేవకులు కొలతలు తీశారు.

మొదటి వ్యక్తి సంతోషంగా, "చూడండి! నా భవనం నీడ చాలా పొడవుగా ఉంది. ఇది రెండవ భవనం నీడ కంటే పొడవుగా ఉంది. కాబట్టి నా భవనం ఎత్తైనది. నేను గొప్పవాడిని," అని అన్నాడు. అతని ముఖంలో గర్వం, ఆనందం నిండి ఉన్నాయి. "నేను గెలిచాను! నా భవనమే ఎత్తైనది," అని అతను అనుకున్నాడు.

అప్పుడు తెనాలి, "సాయంత్రం మళ్లీ కలుద్దాం. అప్పుడు మళ్ళీ నీడలను కొలుద్దాం. ఎవరి భవనం నిజంగా ఎత్తైనదో అప్పుడు నిర్ణయిస్తాం. ఇప్పుడు మాత్రమే కాదు, సాయంత్రం కూడా చూడాలి. అప్పుడు నిజం తెలుస్తుంది," అని అన్నాడు.

సాయంత్రం అందరూ తిరిగి వచ్చారు. సూర్యాస్తమయం సమయంలో, సూర్యుడు పడమర దిక్కున ఉన్నాడు. అతని కిరణాలు తూర్పు వైపు పడుతున్నాయి. భవనాలు తూర్పు వైపు నీడలను వేస్తున్నాయి. ఈసారి రెండవ వ్యక్తి భవనం నీడ మొదటి భవనం కంటే చాలా పొడవుగా కనిపించింది. అది మొదటి భవనం నీడ కంటే రెండు రెట్లు పొడవుగా ఉండేది. ఇద్దరూ ఆశ్చర్యపోయారు.

రాజు ఆశ్చర్యంగా, "ఇది ఎలా జరిగింది? ఉదయం మొదటి భవనం నీడ పొడవుగా ఉండేది. సాయంత్రం రెండవ భవనం నీడ పొడవుగా ఉంది. ఇది ఎలా సాధ్యం? ఇది అసాధ్యం. ఇది ఎలా జరిగింది? ఇది ఏదో మాయ కాబోతుంది," అని అడిగాడు.

తెనాలి చిరునవ్వుతో చెప్పాడు, "మహారాజా! సూర్యుడి స్థానాన్ని బట్టి నీడ పొడవు మారుతుంది. ఉదయం సూర్యుడు తూర్పున ఉంటే, భవనాలు పడమర వైపు నీడలు వేస్తాయి. సాయంత్రం సూర్యుడు పడమర ఉంటే, భవనాలు తూర్పు వైపు నీడలు వేస్తాయి. కాబట్టి, నీడను చూసి భవనం గొప్పదనాన్ని నిర్ణయించలేం. ఇది కేవలం సూర్యుడి స్థానం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. అది భవనం ఎత్తుకు సంబంధించినది కాదు. కనిపించేది అంతా నిజం కాదు."

అతను ఇద్దరు ధనవంతులను చూసి, "మనిషి గొప్పతనం కూడా ఇలాగే. బయట కనిపించే ఆడంబరాన్ని చూసి నిర్ణయించకూడదు. ఒక మనిషి ఎంత ధనవంతుడు, ఎంత పెద్ద భవనం ఉన్నా, అతని నిజమైన గొప్పతనం అతని బయటి ఆడంబరంలో లేదు. అతని మంచితనం, నిజాయితీ, సేవాభావమే అతని అసలు గొప్పతనం. నీడలు మారుతూ ఉంటాయి. కానీ మనిషి గుణం మారదు. అదే నిజమైన విలువ. అదే నిజమైన గొప్పతనం."

ఇద్దరు ధనవంతులు తమ తప్పు తెలుసుకొని ఒకరినొకరు క్షమించుకున్నారు. వారు సిగ్గుతో తలవంచారు. "మేము ఎంత మూర్ఖులం! మేము మా భవనాల ఎత్తు గురించి గొడవ పడ్డాము. కానీ అది మా గొప్పతనాన్ని చూపించదు. మా గొప్పతనం మా మంచితనంలో ఉంది. ఇకపై మేము మా భవనాల ఎత్తు గురించి కాకుండా, మా మంచి గుణాల గురించి ఆలోచిస్తాము. మేము ఇతరులకు సహాయం చేస్తాము," అని వారు అన్నారు.

రాజు సంతోషించి, "రామకృష్ణా! చిన్న ఉదాహరణతో గొప్ప పాఠం నేర్పావు. నీవు ఎల్లప్పుడూ నీ తెలివితో న్యాయాన్ని, ధర్మాన్ని నెరపుతావు. ఈ నీడల ద్వారా నీవు మాకు ఒక గొప్ప పాఠం నేర్పించావు. బయట కనిపించేది అంతా నిజం కాదు. నిజమైన గొప్పతనం మనిషి గుణంలో ఉంటుంది. నీ తెలివి నా రాజ్యానికి గర్వకారణం," అంటూ అతన్ని ప్రశంసించాడు.

నీతి: బయట కనిపించే గొప్పదనం కంటే, మంచి గుణాలే మనిషిని నిజంగా గొప్పవాడిని చేస్తాయి. మనం ఎల్లప్పుడూ బాహ్య ఆడంబరాన్ని, ధనాన్ని, అధికారాన్ని మాత్రమే చూడకూడదు. మనిషి నిజమైన గొప్పతనం అతని మంచి గుణాలలో, అతని నిజాయితీలో, అతని సేవాభావంలో ఉంటుంది.